بازآفرینی پایدار نواحی پیراشهری (محدوده آزادگان شهر اقبالیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)،قزوین، ایران

3 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

چکیده

رشد و توسعه شهرنشینی علاوه بر تمامی مزیت‌ها، پیامدهای منفی نیز همراه خود داشته است. یکی از مهمترین پدیده‌های رشد بدون برنامه‌ریزی شهری، شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی در نواحی پیراشهری است. تجارب صورت گرفته نسبت به این پدیده بر بازآفرینی پایدار به عنوان متأخر‌ترین رویکرد مقبول تاکید دارند. محدوده آزادگان شهر اقبالیه یکی از سکونتگاه غیر‌رسمی این شهر است که ساکنان آن از مشکلات عدیده‌ای از جمله فقر، بیکاری، اعتیاد، عدم تعلق به محل زندگی و مشکلات کالبدی فراوان رنج می‌برند. هدف پژوهش حاضر، ارائه راهکارهای شهرسازانه جهت تعدیل مشکلات موجود در محدوده آزادگان شهر اقبالیه از طریق بازآفرینی پایدار است. این پژوهش از موضع هدف، کاربردی و از جنبه ماهیت، توصیفی و تحلیلی می‌باشد. با استفاده از مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای چارچوب بازآفرینی سکونتگاه‌های غیررسمی تدوین و  با کمک مشاهده‌های میدانی و نظرسنجی از ساکنان (در قالب پرسشنامه) مسائل محدوده مورد شناسایی قرار گرفت. با استناد به جمعیت 2850 نفری محدوده آزادگان تعداد پرسشنامه‌های مورد نیاز برای این پژوهش با استفاده از فرمول کوکران  339 نفر تعیین شد. عدم وجود امکانات و خدمات، ریزدانگی، عدم دوام و پایداری سازه‌های ساختمانی، ایمنی و امنیت پایین، مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی فضاهای شهری موجود، روشنایی نامناسب معابر و حوادث رانندگی از مهمترین مشکلات این محدوده است. مطابق با رویکرد راهبردی در برنامه‌ریزی این محدوده، پیشنهادهایی برای آن طرح شد که می‌توان به تعریف نقش‌هایی همچون جاده سلامت، پارک بانوان، تالار و رستوران شهر، انتقال راسته تجاری-خدماتی از خیابان امام خمینی(ره) به کنار کمربندی برای این محدوده در شهر اقبالیه اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Sustainable Regeneration of Peri-urban Areas (Azadegan area of Iqbalieh)

نویسندگان [English]

  • Maliheh Bababkhani 1
  • Rahim Hashempour 2
  • Roghaye Mirzaei 3
1 1. Assistant Professor of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
2 2. Associate Professor of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
3 3. Master of urban design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

The unplanning growth of cities have negative consequences. One of the most important issue is the formation of informal settlements in peri-urban areas. Azadegan area of ​​Iqbaliye city is one of the informal settlements in this city, whose residents have many problems such as poverty, unemployment, addiction, lack of senses of belonging to the place of residence and many physical components problems. The aim of the current research is to provide urban planning solutions to adjust the existing problems in the area of ​​Azadegan in Iqbaliye city through sustainable regeneration. This research is an applied descriptive research with the use of analytical method. The framework of sustainable regeneration in informal settlements is developed with library sources and residents' point of view about the current situations is surveyed with questionnaire. Based on the population in Azadegan area (2850 people) and Cochran's formula the number of questionnaires that is required is 339 people. Lack of facilities and services, smallness, lack of durability and stability of building structures, low safety and security, health and environmental problems in existing urban spaces, improper lighting of roads and traffic accidents are among the most important problems within this area. According to the strategic planning approach of this area, different proposals is considered, such as health road, women's park, city hall, restaurant and the transfer of commercial-service line from Imam Khomeini Street to the city beltway.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Informal Settlement
  • Sustainable Urban Regeneration
  • Iqbaliye City
  • Azadegan Area
  1. پاتر، رابرت ب. و لوید ایونز، سلی (۱۳۸۴). شهر در جهان در حال توسعه. ترجمه: کیومرث ایراندوست و همکاران. تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.
  2. حبیبی، سیدمحسن (1399). از شار تا شهر: تحلیلی تاریخی سـرگزی، زهـرا؛ محمـدی، علیرضـا و خمـر، غلامعلـی (1400). تحلیل فضایی نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی براساس شاخص‌های رفاه چندبعدی، نمونه مـوردی: محـلات شهری زاهدان. فصـلنامه جغرافیـا و توسـعه، دوره 19، شماره 63، ص 67-94.
  3. شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران (۱۳۹6). شیوه نامه تعیین محله‌ها و محدوده‌های هدف بازآفرینی شهری و راهکارهای اجرایی آن. وزارت راه و شهرسازی.
  4. علیمرادی، ک. (1396). امکان‌سنجی مشارکت شهروندی در بازآفرینی سکونتگاه‌های غیررسمی، نمونه موردی محله کانی کوزله شهر سنندج. پایان نامه کارشناسی ارشد شهرسازی، دانشگاه کردستان، چاپ نشده.
  5. هادی‌زاده بزاز، مریم. (1382). حاشیه‌نشینی و راهکارهای ساماندهی آن در جهان (چاپ اول). مشهد: شهرداری مشهد با همکاری نشر تیهو.
  6. نجفی کانی، علی اکبرو حمیدی فیروزجایی، خدیجه (1400). تحلیلی بر تنگناها و راهبردهای توسعۀ کالبدی و فیزیکی سکونتگاه‌های غیررسمی، نمونه موردی: محله‌های حاشیه‌ای و پیرامونی‌ بابل. آمایش جغرافیایی فضا، بهار 140، شماره 39، ص 217- 238
  7. Albuquerque, N. & Guedes, M.C. (2021). Cities without slums and the right to the city: slums in Subsaharan Africa, Renew. Energy Environ. Sustain.
  8. UN-Habitat State of the World’s Cities (2010/2011). Bridging the Urban Divide Earthscan London.
  9. Ganle, J.K., Baatiema, L., Ayamah, P., Ofori, C.A.E., Ameyaw, E.K., Seidu, A. & Ankomah, A. (2021). Family planning for urban slums in low- and middle-income countries: a scoping review of interventions/service delivery models and their impact. International Journal for Equity in Health, 20 (186).
  10. Garau, P. (2015). A Home in the city, Elliott D-Scalar Gabriellary Carolina Eearthscan.
  11. UN-HABITAT (2003). Slum of the world. Global report on human settleme.
  12. Chris, B. & Rober, B. (2003). State Of The World (Earthscan LONDON).
  13. Roberts, P. & Sykes, H. (2000). Urban Regeneration: A hand book. SAGE Publications, New Delh.
  14. Okumus, G. & Handan T. (2011). Sustainable Urban Regeneration: the case of Fevzipasa Neighbourhood, Canakkale, Turkey. Enhr Conference, Toulouse.
  15. Gibbs, D.C. (1999). Sustainable Cities in Europe. European Urban and Regional Studies, 6 (3), 265-268.
  16. Mihajlovic, J. (2006). Value-led regeneration: unlocking the values of historic towns. The Politics of Heritage and Regional Development Strategies.
  17. Hemphill, L., Berry, J. & McGreal, S. (2004). An Indicator-based Approach to Measuring Sustainable Urban Regeneration Performance: Part 1. Conceptual Foundations and Methodological Framework. Urban Studies, 41 (4) , 725-755.
  18. Lichfield, D. (1992). The context of Urban Regeneration. in Urban Regeneration Sage Publications Ltd.
  19. Haughton, G. (1998). Principles and practice of community economic development. Regional Studies, 32 (9), 872-877
  20. Seo, J.K. (2002). Re-urbanization in Regenerated Areas of Manchester and Glasgow: New Residents and the Problems of Sustainability. Elsevier, 19 (2), 113-121.